Boş Kağıt

-de Bağlacı ve -de Hal Eki Arasındaki Farklar – Nasıl Yazılır?

Bazı insanlar sanki 8, 12, 16 veya 20 yıllık eğitimi reddedercesine yazım yanlışlıkları yapıyor. Kimisi rahatlıktan, kimisi bilgisizlikten farkında olmadan Türkçe’ye bu eziyeti yapabiliyorlar. Bu yazıda -de ve -da eklerinin hal eki ve bağlaç anlamında kullanımını anlatacağım. Bunun yanında yazı sonunda bir kaç gözüme batan hatayı da belirteceğim. Umarım bu hataları yapanlar bu yazıdan nasiplerini alırlar.

-de, -da ekinin birleşik veya ayrı yazımı

En sık yapılan yazım yanlışlıklarından biri budur. Asla -de kesinlikle ayrı yazılır veya kesinlikle birleşik yazılır diyemeyiz. Bağlaç olan -de her zaman ayrı yazılır, hal eki olan -de her zaman birleşik yazılır.

Hal eki olan olan -de, bir yer, zaman vb. bildirmelidir. Örneğin;

  • Ben bu apartmanda, ikinci dairede yaşıyorum.
  • Sakarya’da doğmuşum ben.
  • Geçenlerde yine onu gördüm.

Bağlaç olan -de ise dahi, dahil anlamında kullanılır. Örneğin;

  • Benim dairem de bu apartmanda bulunuyor.
  • Sende de bu telefondan var.
  • Ben de onu gördüm demiş.

De’nin ne olduğunu kontrol etmenin bir diğer yolu ise okullarda da öğrendiğimiz gibi, de’yi çıkartıp cümleyi okuma yöntemidir. Eğer cümlenin anlamı tamamen olmasa da aynı kalıyorsa cümledeki -de bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır. Eğer cümlede ciddi bir anlam bozukluğu ya da anlam değişmesi gerçekleşiyorsa hâl ekidir ve birleşik yazılmalıdır. Örneğin “Ankara’da havalar çok soğukmuş.” cümlesi, -da hâl eki çıkarıldığında anlamsız hâle gelir. Oysaki “Kızım da geldi.” cümlesindeki de bağlacının çıkarılması anlamı “pek” değiştirmez.

De hal eki bazı durumlarda -te, -ta olarak kullanılabilir. Fakat bağlaç olan -de, asla -te veya -ta’ya dönüşmez. Örneğin;

  • Dolap da koltuk da orada kalsın (bağlaç).
  • Dolapta şeker var (hâl eki).

Hiçbir, her şey, herkes, birkaç ve bir şey kelimelerinin doğru yazımı

hiç bir → hiçbir

herşey → her şey

herkez → herkes

bir kaç → birkaç

birşey → bir şey

Bir Cevap Yazın

− 2 = 8